Kilka miesięcy temu mój przyjaciel zmarł przez samobójstwo. Żywy, miły i łagodny facet, był jednym z sześciu tysięcy ludzi, którzy zabijają się każdego roku w Wielkiej Brytanii (Samaritans, Suicide Statistics Report 2015). Każda taka śmierć dotyka średnio 10-15 osób, w tym rodzinę, przyjaciół, sąsiadów i współpracowników (Dyregrov, 2011). Większość z nas prawdopodobnie nie wyobraża sobie, jak utrata nadziei i długotrwała rozpacz może sprawić, że będziemy chcieli uciec od życia. Jednak nie wszyscy ludzie z depresją pragną śmierci; wśród tych, którzy to robią, tylko połowa podejmie próbę odebrania sobie życia (May et al., 2012).

Depresja i poczucie beznadziejności są głównymi predyktorami samobójstwa.
Zdjęcie dzięki uprzejmości David Castillo Dominici w FreeDigitalPhotos.net

Dlaczego ludzie się zabijają? Zgodnie z interpersonalną teorią samobójstwa wynika to z połączenia trzech czynników: udaremnionej przynależności, postrzeganej uciążliwości i zdolności do śmiertelnego samookaleczenia (Joiner, 2005; Van Orden i in., 2010). Udaremniona przynależność jest subiektywnym poczuciem odłączenia od innych, samotności i braku wzajemnej opieki: „Nie mam nikogo, do kogo mogłabym się zwrócić”, „nie jestem wsparciem dla innych”. Na przykład więźniowie przetrzymywani w pojedynczych celach częściej próbują popełnić samobójstwo. Udaremniona przynależność niekoniecznie oznacza, że​rzeczywiście jesteśmy osamotnieni; może to wynikać z interpretowania zachowania innych jako odrzucenia. Drugim czynnikiem jest poczucie, że jesteśmy ciężarem dla innych. Wynika to z niechęci do samej/samego siebie i z przekonania, że ​​jesteśmy niewystarczająco wartościowi, że zawiedliśmy innych i dlatego naszej rodzinie i przyjaciołom będzie lepiej bez nas: „Robię złe rzeczy ludziom obecnym w moim życiu”, „Jestem bezużyteczna”. Postrzegana uciążliwość odgrywa ważną rolę w samobójstwach śmiertelnych pacjentów chorych na raka. Oczywiście subiektywne odczucie bycia ciężarem lub bycie „zbędnym” nie oznacza, że ​​inni również postrzegają nas jako ciężar. Często jest to część zniekształconego obrazu siebie i innych. Takie nastawienie do negatywnych sygnałów i percepcja, że ​​„utknęliśmy”, można rozwiązać za pomocą terapii poznawczo-behawioralnej, która pomaga nam zrestrukturyzować sposób interpretowania informacji, w jaki sposób rozumiemy świat i jak podchodzimy do problemów.

Udaremniona przynależność i postrzegana uciążliwość, której towarzyszy utrata nadziei, razem tworzą pragnienie śmierci (myśli samobójcze). Jednak, aby dokonać samobójstwa, musimy mieć również zdolność do śmiertelnego samookaleczenia. Innymi słowy, ludzie zabijają się nie tylko dlatego, że chcą, ale także dlatego, że mogą; w końcu samobójstwo jest bolesne i gwałtowne, a zatem bardzo trudne do przeprowadzenia. Teoria interpersonalna sugeruje, że samobójstwo staje się łatwiejsze, jeśli znika strach przed śmiercią i jesteśmy mniej wrażliwi na ból. Dlatego wcześniejsze próby, jak również wcześniejsze doświadczenia przemocy, zwiększają prawdopodobieństwo śmierci przez samobójstwo. Jednak zdolność do śmiertelnego samouszkodzenia wzrasta również wraz ze zwiększeniem dostępu do informacji o samobójstwie i sposobach jego dokonania. Na przykład żołnierze, wybierają metodę śmierci samobójczej, na którą byli narażeni: członkowie armii wolą broń, marynarze – śmierć poprzez powieszenie, a piloci – skaczą z wysokości.
Występuje także zjawisko zarażenia samobójstwem (Wray, 2012). Zostało ono nazwane efektem Werthera po tym, jak samobójstwo głównego bohatera słynnej powieści Goethego doprowadziło do fali śmierci młodych osób.

Van Orden et al., 2010. Assumptions of the Interpersonal Theory of Suicide.

Interpersonalna teoria samobójstwa może pomóc w wyjaśnieniu powiązań między śmiertelnym samookaleczeniem a wiekiem, a także niektórymi aspektami osobowości. Utrata zdrowia i niezależności, czasami w połączeniu z ograniczonymi środkami finansowymi, naraża osoby starsze na większe ryzyko zakończenia życia (Jahn i Cukrowicz, 2011). To dlatego, że poleganie na pomocy innych, zwłaszcza dzieci i wnuków, sprawia, że ​​starsi ludzie czują, że są ciężarem. Postrzegana uciążliwość również wydaje się być ważna w łączeniu perfekcjonizmu z tendencjami samobójczymi (Rasmussen i in., 2012). Osoby perfekcjonistyczne mają tendencję do ustanawiania standardów, które są tak wysokie, że często nie mogą osiągnąć własnych oczekiwań. W rezultacie mogą padać ofiarą poczucia niekompetencji, braku samozadowolenia i nieadekwatności, i zacząć postrzegać siebie jako obciążenie dla innych.

Z drugiej strony wykazano, że uważność jako cecha osobowości może pomóc w zapobieganiu samobójstwom u weteranów (Serpa i in., 2014). Uważność jest świadomością chwili obecnej z nieoceniającą uwagą, przeciwieństwem zamartwiania się. Ułatwia radzenie sobie z negatywnymi emocjami, łagodzi ciężkość chorób psychicznych i zmniejsza ryzyko samobójstwa.

Interpersonalna teoria samobójstwa dostarczyła mi częściowego wyjaśnienia śmierci mojego przyjaciela. Mówi się, że zakończenie życia jest stałym rozwiązaniem tymczasowych problemów; poczucie beznadziejności oślepia nas na fakt, że bez względu na to, jak złe są rzeczy, nic nie trwa wiecznie. Czasami potrzeba trochę czasu, aby znaleźć odpowiednie leczenie lub właściwe podejście, aby pomóc osobom w rozpaczy. Jednak uważność i terapia poznawczo-behawioralna to tylko niektóre z metod leczenia, które można wypróbować i które działają u wielu osób. Być może powinniśmy wymyślić skuteczne sposoby, aby nauczyć siebie i nasze dzieci, jak lepiej zarządzać naszymi emocjami, dbać o nasze psychologiczne ja i jak znaleźć sens w życiu.

In memory of Stephen

Dr neurobiologii poznawczej Jadwiga Nazimek

REFERENCES:

Dyregrov, K. (2011). What do we know about needs for help after suicide in different parts of the world? A phenomenological perspective. Crisis, 32(6), 310–318.

Jahn D.R., Cukrowicz, K.C. (2011) The Impact of the Nature of Relationships on Perceived Burdensomeness and Suicide Ideation in a Community Sample of Older Adults. Suicide and Life-Threatening Behavior 41(6) 635-49

Joiner, T.E. (2005) Why people die by suicide. Cambridge: Harvard University Press.

Lewis, G. Sunbathing in the rain. A cheerful book about depression.

Rasmussen, K.A., Slish, M.L., Wingate, L.R., Davidson, C.L., Grant, D.M. (2012) Can Perceived Burdensomeness Explain the Relationship Between Suicide and Perfectionism?

Suicide and Life-Threatening Behavior 42(2): 121-128.

Serpa, J.G., Taylor, S.L., Tillisch, K. (2014) Mindfulness-based stress reduction (MBSR) reduces anxiety, depression, and suicidal ideation in veterans. Medical Care 52(12 Suppl 5):S19-24. doi: 10.1097/MLR.0000000000000202.

Van Orden, K.A., Witte, T.K., Cukrowicz, K.C., Braithwaite, S.R., Selby, E.A. & Joiner, T.E. (2010). The interpersonal theory of suicide. Psychological Review 117, 575–600. doi:

10.1037/a0018697

http://edition.cnn.com/2014/06/27/health/golden-gate-suicide-barrier/ accessed 17/06/2015

Wray, M.  (2014) When it comes to suicide, how may be just as important as why. http://theconversation.com/when-it-comes-to-suicide-how-may-be-just-as-important-as-why-33426 accessed 17/06/2015

Samaritans ‘Suicide Statistics Report 2015’ http://www.samaritans.org/sites/default/files/kcfinder/branches/branch-96/files/Suicide_statistics_report_2015.pdf accessed 18/06/2015

Call Now ButtonZadzwoń